Hiểu lãi suất ngân hàng: những khái niệm người gửi tiền nên nắm rõ

Lãi suất tiết kiệm, lãi suất cho vay, lãi suất thả nổi, lãi suất cố định, những khái niệm nghe quen tai nhưng không phải ai cũng hiểu rõ. Nắm được chúng giúp người gửi tiền và người vay tiền quyết định đúng hơn.
Mỗi lần ngân hàng thông báo điều chỉnh lãi suất, người gửi tiền và người vay tiền đều quan tâm, nhưng không phải ai cũng hiểu rõ những con số đó thực sự có ý nghĩa gì với túi tiền của mình. Lãi suất tiết kiệm tăng 0,5% nghe có vẻ nhỏ, nhưng với một khoản tiền gửi lớn trong nhiều năm, sự khác biệt là không hề nhỏ. Ngược lại, lãi suất cho vay giảm 1% có thể giúp người vay mua nhà tiết kiệm hàng chục triệu đồng tiền lãi. Hiểu đúng các khái niệm lãi suất cơ bản là bước đầu tiên để quản lý tiền bạc hiệu quả hơn.
Lãi suất niêm yết và lãi suất thực nhận không giống nhau
Điều đầu tiên người gửi tiền cần phân biệt là lãi suất niêm yết và lãi suất thực nhận. Lãi suất niêm yết là con số ngân hàng công bố cho từng kỳ hạn, ví dụ 5% một năm cho kỳ hạn 12 tháng. Nhưng số tiền lãi thực nhận còn phụ thuộc vào cách tính lãi: lãi nhập gốc cuối kỳ hay lãi trả hằng tháng, kỳ hạn tính theo tháng hay theo ngày, và có phí gì đi kèm hay không. Gửi 100 triệu đồng với lãi suất 5% một năm trong 12 tháng sẽ nhận được khoảng 5 triệu đồng tiền lãi nếu lãi nhập gốc cuối kỳ. Nhưng nếu rút trước hạn, ngân hàng sẽ chỉ trả lãi suất không kỳ hạn, thường chỉ khoảng 0,5% một năm, nghĩa là số tiền lãi nhận được sẽ thấp hơn rất nhiều so với dự tính ban đầu.
Lãi suất cho vay: cố định, thả nổi và những điều khoản ẩn
Với người vay tiền, khái niệm quan trọng nhất là lãi suất cố định và lãi suất thả nổi. Lãi suất cố định giữ nguyên trong suốt thời gian vay hoặc trong một giai đoạn ưu đãi ban đầu, thường là 12 đến 24 tháng đầu. Lãi suất thả nổi sẽ được điều chỉnh định kỳ theo lãi suất tham chiếu của ngân hàng, cộng với một biên độ cố định. Nhiều gói vay mua nhà quảng cáo lãi suất ưu đãi rất thấp trong năm đầu, nhưng sau thời gian ưu đãi, lãi suất thả nổi có thể cao hơn đáng kể. Người vay cần hỏi rõ lãi suất sau ưu đãi sẽ được tính như thế nào, điều chỉnh bao lâu một lần, và biên độ cộng thêm là bao nhiêu, thay vì chỉ nhìn vào con số ưu đãi ban đầu.
Bên cạnh đó, hãy đọc kỹ các điều khoản về phí trả nợ trước hạn, phí bảo hiểm khoản vay và phí thẩm định. Một số gói vay có phí trả nợ trước hạn lên tới vài phần trăm dư nợ gốc trong những năm đầu, khiến việc tất toán sớm để tiết kiệm lãi trở nên không hiệu quả. Người vay cũng nên so sánh lãi suất thực tế giữa các ngân hàng bằng cách tính tổng số tiền phải trả trong toàn bộ thời gian vay, chứ không chỉ so sánh lãi suất năm đầu. Một gói vay có lãi suất năm đầu thấp nhưng biên độ thả nổi cao có thể đắt hơn gói vay có lãi suất năm đầu cao hơn một chút nhưng ổn định hơn về lâu dài.
Lãi suất thay đổi thì người gửi tiền nên làm gì
Lãi suất ngân hàng thay đổi theo chính sách tiền tệ và tình hình kinh tế chung, nên người gửi tiền không nên cố đoán đỉnh hay đáy lãi suất mà nên xây dựng chiến lược phù hợp với nhu cầu của mình. Khi lãi suất đang có xu hướng tăng, gửi kỳ hạn ngắn sẽ linh hoạt hơn, vì có thể tái gửi với lãi suất cao hơn khi đáo hạn. Khi lãi suất đang có xu hướng giảm, gửi kỳ hạn dài sẽ khóa được mức lãi suất tốt hiện tại trong thời gian dài hơn. Tuy nhiên, dự đoán xu hướng lãi suất là việc khó, ngay cả với chuyên gia, nên cách an toàn nhất vẫn là chia nhỏ kỳ hạn như đã nói ở trên.



