Doanh nhân trẻ học cách nói không: giữ tập trung khi cơ hội đến dồn dập

Khi cơ hội đến dồn dập, doanh nhân trẻ dễ nhận quá nhiều việc cùng lúc rồi kiệt sức giữa chừng, và học cách nói không là cách bảo vệ sự tập trung.
Doanh nhân trẻ thường được khen là nhanh nhạy với cơ hội, nhưng ít ai nói về mặt trái của điều đó: khi cơ hội đến dồn dập, người trẻ dễ nhận quá nhiều việc cùng lúc, rồi kiệt sức giữa chừng. Một lời mời hợp tác hấp dẫn, một thị trường mới đang nóng, một dự án phụ nghe có vẻ dễ ăn, mỗi thứ đều có lý do để gật đầu. Nhưng mỗi lần gật đầu là một phần thời gian và sự tập trung bị chia nhỏ.
Nói không không phải là từ chối cơ hội, mà là bảo vệ khả năng thực hiện tốt những việc đã chọn. Một doanh nghiệp nhỏ chỉ có thể làm tốt một số ít việc cùng lúc. Khi nguồn lực đã căng, thêm một dự án mới không làm doanh nghiệp lớn nhanh hơn, mà làm mọi dự án đang chạy đều chậm lại và kém chất lượng đi.
Cơ hội tốt với người khác chưa chắc tốt với mình
Mỗi cơ hội đều cần được soi qua ba câu hỏi trước khi nhận lời. Cơ hội này có gần với năng lực cốt lõi của doanh nghiệp không, hay nó đòi hỏi phải học lại từ đầu? Nó có đưa doanh nghiệp tới gần mục tiêu dài hạn không, hay chỉ là một khoản thu nhập ngắn hạn hấp dẫn? Và quan trọng nhất, doanh nghiệp có đủ người và đủ tiền để làm nó mà không ảnh hưởng tới những việc đang chạy không?
Nếu một trong ba câu trả lời là không, đó là tín hiệu nên cân nhắc từ chối hoặc hoãn lại. Nhiều doanh nhân trẻ nhận ra quá muộn rằng dự án phụ tưởng chừng dễ dàng đã ngốn mất đội ngũ giỏi nhất của họ trong nhiều tháng, trong khi mảng kinh doanh chính bị bỏ bê và mất khách vào tay đối thủ. Cơ hội chỉ thực sự là cơ hội khi doanh nghiệp đủ sức nắm lấy nó.
Từ chối khéo là một kỹ năng cần luyện
Nói không khó vì nó chạm tới cảm xúc: sợ mất lòng đối tác, sợ bỏ lỡ, sợ bị cho là thiếu tham vọng. Nhưng một lời từ chối rõ ràng và lịch sự thường được tôn trọng hơn một lời đồng ý rồi làm không tới nơi tới chốn. Đối tác sẽ nhớ một người nói không thẳng thắn, và họ sẽ quay lại khi có cơ hội phù hợp hơn, thay vì nhớ một người hứa rồi không làm được.
Giữ tập trung bằng những giới hạn cụ thể
Ý chí không đủ để giữ tập trung, cần có những giới hạn cụ thể. Một doanh nhân trẻ nên đặt ra quy tắc cho mình: mỗi quý chỉ nhận tối đa một dự án mới, mỗi tuần dành một buổi để rà soát xem việc nào đang ngốn thời gian mà không tạo ra giá trị, và mỗi tháng kiểm tra lại xem mình có đang làm đúng những việc đã ưu tiên từ đầu năm hay không.
Một thói quen hữu ích là viết ra ba ưu tiên lớn nhất của doanh nghiệp trong năm và dán ở nơi dễ thấy. Mỗi khi có cơ hội mới, hãy đối chiếu với ba ưu tiên đó. Nếu cơ hội không phục vụ trực tiếp một trong ba ưu tiên, hãy hoãn lại hoặc từ chối. Danh sách ưu tiên ngắn gọn giúp việc nói không trở nên dễ dàng, vì quyết định không còn dựa vào cảm xúc nhất thời mà dựa vào một cam kết đã đặt ra từ trước.
Nói không với cả những việc mình thích
Khó nhất không phải là từ chối những việc mình không thích, mà là từ chối những việc mình rất thích nhưng không phải lúc này. Một ý tưởng sản phẩm mới thú vị, một chuyến đi kết nối đầy hứa hẹn, một lời mời làm diễn giả ở một sự kiện lớn, tất cả đều hấp dẫn. Nhưng nếu chúng kéo người lãnh đạo ra khỏi những việc quan trọng nhất của doanh nghiệp, cái giá phải trả là sự chậm lại của cả đội ngũ.
Doanh nhân trẻ học cách nói không không phải để trở nên khép kín, mà để khi nói có, lời đồng ý đó có trọng lượng. Một người chỉ nhận những việc mình thực sự làm được sẽ xây dựng được uy tín bền vững hơn nhiều so với một người nhận tất cả rồi không hoàn thành việc nào. Tập trung, suy cho cùng, là lựa chọn khó khăn nhất và cũng là lợi thế lớn nhất của người làm kinh doanh trẻ.



