Nội dung chính
Thủy sản Việt Nam 2025: Bứt tốc doanh thu và thách thức “xanh hóa” năm 2026
Thủy sản Việt Nam chạm mức kim ngạch gần 11,3 tỷ USD vào cuối 2025, tăng 12,4% so với năm trước, mở ra cột mốc quan trọng cho cuộc đua xanh vào 2026.
Quý IV 2025 – Đoạn nước rút quyết định
Trong bốn tháng cuối năm, kim ngạch xuất khẩu thủy sản đạt 3,103 tỷ USD, tăng 10,3% so với cùng kỳ 2024. Tháng 12 riêng lẻ đóng góp 954,5 triệu USD, tăng 9,2%, cho thấy nhu cầu mùa lễ hội ở châu Á đang hồi sinh mạnh mẽ.
Cấu trúc mặt hàng: Tôm dẫn đầu, cá ngừ gặp khó khăn
- Tôm: Kim ngạch 4,65 tỷ USD, tăng 20% nhờ nhu cầu tăng vọt tại Trung Quốc và các thị trường châu Á. Trong đó, tôm hùm tăng hơn gấp đôi, đạt khoảng 817 triệu USD.
- Cá tra: 2,19 tỷ USD (+8%) – thị trường ổn định sau giai đoạn trầm lắng.
- Cá biển khác: 2,16 tỷ USD (+12%).
- Cá ngừ: giảm 10,8% trong quý IV do thiếu nguyên liệu, chi phí đánh bắt tăng và áp lực từ quy định IUU, MMPA của Mỹ.
Thị trường tiêu thụ: Trung Quốc, Hồng Kông và Mỹ
Thị trường châu Á, đặc biệt là Trung Quốc và Hồng Kông, ghi nhận mức tăng trưởng 22,9% trong quý cuối năm. Ngược lại, Mỹ trở thành “điểm deadline” khi các quy định MMPA và lệnh cấm nhập khẩu từ 1/1/2026 ảnh hưởng đến 12 loài cá, đồng thời thuế chống bán phá giá tôm POR19 dự kiến công bố cuối tháng 2/2026.
Doanh nghiệp dẫn đầu và chiến lược đa thị trường
Top doanh nghiệp năm 2025:
- STAPIMEX – 309,8 triệu USD.
- Minh Phú (Cà Mau & Hậu Giang) – hơn 542 triệu USD.
- Vĩnh Hoàn – vị trí số 1 về cá tra với 249,0 triệu USD.
Những tên tuổi như Phát Lợi, An Hải và CASES đã chuyển trọng tâm sang sản phẩm chế biến sâu và thị trường Trung Quốc, đồng thời tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA) để giảm phụ thuộc vào Mỹ. Đáng chú ý, doanh nghiệp đã chuyển hơn 3 tỷ USD sang khối CPTPP và 2,4 tỷ USD sang Trung Quốc.
Áp lực tiêu chuẩn: IUU, MMPA và thương mại xanh
Quý IV cho thấy các rào cản kỹ thuật (thẻ vàng IUU, quy định MMPA) đang ảnh hưởng mạnh đến nhóm hải sản khai thác. Để duy trì thị phần, doanh nghiệp cần minh bạch chuỗi cung ứng, quản trị truy xuất nguồn gốc và đáp ứng các chứng chỉ xanh ngày càng khắt khe.
Chiến lược 2026: Tăng giá trị gia tăng và chuỗi lạnh
Đề xuất cho doanh nghiệp:
- Tăng tỷ trọng sản phẩm có giá trị gia tăng (đóng gói, chế biến sâu).
- Chuẩn hoá quy trình kiểm soát chất lượng và mở rộng chuỗi cung ứng lạnh.
- Đầu tư hệ thống nhật ký khai thác, truy xuất nguồn gốc để đáp ứng yêu cầu IUU và MMPA.
- Đa dạng hoá “giỏ thị trường” – không chỉ dựa vào Mỹ mà mở rộng sang CPTPP, EU và các thị trường xanh.
Kết luận: Từ kim ngạch tới năng lực thích ứng
Kim ngạch gần 11,3 tỷ USD của 2025 là thành tựu đáng ghi nhận, nhưng thách thức 2026 sẽ không chỉ là tăng trưởng doanh thu mà còn là khả năng đáp ứng tiêu chuẩn xanh, giảm rủi ro chính sách và duy trì uy tín thương hiệu trên các thị trường khó tính.
