Đối với các đơn vị đã sáp nhập trong năm 2025, câu hỏi liệu phải hợp nhất báo cáo tài chính của chúng vào báo cáo của đơn vị cấp trên hay không đã gây ra nhiều bối rối. Bộ Tài chính đã cung cấp hướng dẫn chi tiết trong Thông tư 108/2025/TT‑BTC, giúp các nhà kế toán và quản lý tài chính thực hiện đúng quy trình.

Bối cảnh và câu hỏi thực tiễn

Theo phản ánh của ông Nguyễn Văn Hưng (14/11/2025), Thông tư 108/2025/TT‑BTC mới được ban hành nhưng chưa đưa ra chỉ dẫn cụ thể về việc tổng hợp báo cáo tài chính cho các đơn vị đã sáp nhập. Đến ngày 30/6/2025, nhiều cơ quan đã hoàn tất sáp nhập, lập báo cáo quyết toán và phát sinh doanh thu, chi phí trên mẫu B02/BCTC. Tuy nhiên, Công văn 1010/BTC‑QLKT chỉ hướng dẫn chuyển số dư tài khoản 008 mà không đề cập tới doanh thu, chi phí.

Quy định quan trọng của Bộ Tài chính

• Điểm a, khoản 2.1, Điều 2, mục I, Phụ lục 01, Công văn 1010/BTC‑QLKT (23/1/2025): Tất cả nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh của đơn vị kế toán cơ sở trong kỳ cuối cùng phải được hạch toán đầy đủ và khóa sổ trước khi bàn giao.
• Điểm b, khoản 1, Điều 20, Thông tư 108/2025/TT‑BTC: Khi có sáp nhập trong năm 2025, báo cáo tài chính của đơn vị sau sáp nhập phải được lập cho toàn bộ năm, đồng thời phải thuyết minh rõ các thay đổi quy mô và số liệu nhận bàn giao.
• Khoản 2, Điều 20, Thông tư 108/2025/TT‑BTC: Đối với đơn vị kế toán cấp trên, báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025 chỉ hợp nhất số liệu của các đơn vị trực thuộc hiện có tại ngày 31/12/2025 và phải có thuyết minh chi tiết về các sự kiện chia tách, sáp nhập, hợp nhất.

Thực hiện cho đơn vị bị sáp nhập

1. Khóa sổ kế toán vào cuối kỳ cuối cùng (ví dụ: 30/6/2025).
2. Lập báo cáo tài chính và báo cáo quyết toán kinh phí hoạt động cho kỳ đã hoàn thành.
3. Kết chuyển toàn bộ doanh thu và chi phí sang tài khoản không còn dư, đảm bảo số dư tài khoản doanh thu, chi phí bằng 0.
4. Giao số liệu đã được xử lý cho đơn vị nhận sáp nhập, kèm theo biên bản bàn giao.

Thực hiện cho đơn vị cấp trên (đơn vị nhận sáp nhập)

1. Thu thập báo cáo tài chính cuối kỳ của tất cả các đơn vị trực thuộc hiện có tính đến ngày 31/12/2025.
2. Hợp nhất số liệu theo chuẩn Thông tư 108/2025, bao gồm cả số liệu được nhận bàn giao từ các đơn vị đã sáp nhập.
3. Soạn Thuyết minh Báo cáo tài chính hợp nhất, nêu rõ:

• Ngày thực hiện sáp nhập, các đơn vị tham gia.
• Phương pháp kết chuyển doanh thu, chi phí.
• Ảnh hưởng đến số liệu đầu kỳ và số liệu năm trước.

Những lưu ý quan trọng khi thuyết minh

• Phải mô tả chi tiết quy trình sáp nhập, thời gian thực hiện và các đơn vị liên quan.
• Trình bày rõ ràng số liệu được chuyển và cách tính toán kết quả hoạt động.
• Đảm bảo thông tin trong Thuyết minh phù hợp với yêu cầu của khoản 2, Điều 20, Thông tư 108/2025.

Kết luận

Theo chỉ đạo của Bộ Tài chính, đơn vị kế toán bị sáp nhập phải hoàn tất việc khóa sổ và kết chuyển doanh thu, chi phí trước khi bàn giao. Đơn vị cấp trên chỉ hợp nhất số liệu của các đơn vị còn tồn tại vào ngày 31/12/2025 và phải thuyết minh chi tiết về mọi thay đổi.

Việc nắm rõ quy trình này không chỉ giúp tuân thủ pháp luật mà còn nâng cao tính minh bạch, hỗ trợ việc ra quyết định tài chính chính xác.

Nguyễn Cúc

Vấn đề thường gặp khi tổng hợp báo cáo tài chính sau sáp nhập

Doanh thu và chi phí của các đơn vị bị sáp nhập phải được chuyển toàn bộ vào báo cáo tài chính hợp nhất của đơn vị cấp trên. Đây là yêu cầu quan trọng trong Thông tư số 108/2025/TT-BTC, nhằm đảm bảo tính toàn diện và minh bạch của số liệu tài chính năm 2025.

Ngữ cảnh thực tiễn

Theo phản ánh của ông Nguyễn Văn Hưng (14/11/2025), sau khi Thông tư 108/2025/TT-BTC được ban hành, nhiều đơn vị đã hoàn thành sáp nhập và lập báo cáo quyết toán, nhưng vẫn còn mơ hồ về cách chuyển số dư doanh thu‑chi phí sang đơn vị mới.

Quy định pháp lý cốt lõi

• Điểm a, khoản 2.1, Điều 2, mục I, Phụ lục 01, Công văn 1010/BTC-QLKT (23/01/2025): Tất cả nghiệp vụ phát sinh của đơn vị kế toán cơ sở trong kỳ cuối cùng phải được hạch toán đầy đủ và khép sổ trước khi bàn giao.
• Điểm b, khoản 1, Điều 20, Thông tư 108/2025/TT-BTC: Khi có sáp nhập trong năm, báo cáo tài chính của đơn vị sau sáp nhập phải phản ánh đầy đủ doanh thu‑chi phí và giải thích thay đổi quy mô.
• Khoản 2, Điều 20, Thông tư 108/2025/TT-BTC: Đơn vị cấp trên chỉ hợp nhất số liệu của các đơn vị kế toán còn lại tại thời điểm kết thúc kỳ (31/12/2025) và phải thuyết minh chi tiết về quá trình chia tách, sáp nhập, hợp nhất.

Bước thực hiện thực tế

1. Khép sổ và lập báo cáo tài chính cuối kỳ của đơn vị bị sáp nhập (ví dụ: kỳ 01/01/2025 – 30/06/2025).
2. Chuyển toàn bộ số dư tài khoản doanh thu và chi phí sang đơn vị nhận sáp nhập, đảm bảo không còn dư trên sổ của đơn vị bị sáp nhập.
3. Trong báo cáo tài chính hợp nhất, chỉ tổng hợp dữ liệu của các đơn vị còn tồn tại vào ngày 31/12/2025.
4. Thêm phần Thuyết minh báo cáo tài chính hợp nhất, nêu rõ:
   • Ngày sáp nhập, đơn vị nào được sáp nhập.
   • Phương pháp chuyển đổi doanh thu‑chi phí.
   • Ảnh hưởng tới số liệu đầu kỳ và số liệu năm trước.

Ví dụ thực tiễn

Giả sử đơn vị A (kế toán cơ sở) sáp nhập đơn vị B vào ngày 30/06/2025. Đơn vị B phải:

• Khép sổ tính đến 30/06/2025, lập BCTC và báo cáo quyết toán.
• Chuyển dư tài khoản doanh thu 12 000 triệu đồng và chi phí 9 000 triệu đồng sang đơn vị A.

Sau khi nhận số liệu, đơn vị A sẽ tổng hợp vào báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025, đồng thời ghi chú trong Thuyết minh rằng doanh thu và chi phí của đơn vị B đã được chuyển vào ngày 30/06/2025.

Kết luận

Đơn vị kế toán cấp trên không cần hợp nhất báo cáo tài chính của các đơn vị đã sáp nhập sau khi chúng đã hoàn thành việc khép sổ và chuyển toàn bộ doanh thu‑chi phí. Thay vào đó, cần tập trung vào việc thuyết minh chi tiết quá trình sáp nhập và đảm bảo dữ liệu còn lại tại thời điểm 31/12/2025 là chính xác.

Áp dụng đúng các quy định trên sẽ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro kiểm toán và tuân thủ đầy đủ các yêu cầu của Bộ Tài chính.

Nguyễn Cúc