Nội dung chính
Đối với các đơn vị đã sáp nhập trong năm 2025, câu hỏi liệu phải hợp nhất báo cáo tài chính của chúng vào báo cáo của đơn vị cấp trên hay không đã gây ra nhiều bối rối. Bộ Tài chính đã cung cấp hướng dẫn chi tiết trong Thông tư 108/2025/TT‑BTC, giúp các nhà kế toán và quản lý tài chính thực hiện đúng quy trình.
Bối cảnh và câu hỏi thực tiễn
Theo phản ánh của ông Nguyễn Văn Hưng (14/11/2025), Thông tư 108/2025/TT‑BTC mới được ban hành nhưng chưa đưa ra chỉ dẫn cụ thể về việc tổng hợp báo cáo tài chính cho các đơn vị đã sáp nhập. Đến ngày 30/6/2025, nhiều cơ quan đã hoàn tất sáp nhập, lập báo cáo quyết toán và phát sinh doanh thu, chi phí trên mẫu B02/BCTC. Tuy nhiên, Công văn 1010/BTC‑QLKT chỉ hướng dẫn chuyển số dư tài khoản 008 mà không đề cập tới doanh thu, chi phí.
Quy định quan trọng của Bộ Tài chính
- Điểm a, khoản 2.1, Điều 2, mục I, Phụ lục 01, Công văn 1010/BTC‑QLKT (23/1/2025): Tất cả nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh của đơn vị kế toán cơ sở trong kỳ cuối cùng phải được hạch toán đầy đủ và khóa sổ trước khi bàn giao.
- Điểm b, khoản 1, Điều 20, Thông tư 108/2025/TT‑BTC: Khi có sáp nhập trong năm 2025, báo cáo tài chính của đơn vị sau sáp nhập phải được lập cho toàn bộ năm, đồng thời phải thuyết minh rõ các thay đổi quy mô và số liệu nhận bàn giao.
- Khoản 2, Điều 20, Thông tư 108/2025/TT‑BTC: Đối với đơn vị kế toán cấp trên, báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025 chỉ hợp nhất số liệu của các đơn vị trực thuộc hiện có tại ngày 31/12/2025 và phải có thuyết minh chi tiết về các sự kiện chia tách, sáp nhập, hợp nhất.
Thực hiện cho đơn vị bị sáp nhập
- Khóa sổ kế toán vào cuối kỳ cuối cùng (ví dụ: 30/6/2025).
- Lập báo cáo tài chính và báo cáo quyết toán kinh phí hoạt động cho kỳ đã hoàn thành.
- Kết chuyển toàn bộ doanh thu và chi phí sang tài khoản không còn dư, đảm bảo số dư tài khoản doanh thu, chi phí bằng 0.
- Giao số liệu đã được xử lý cho đơn vị nhận sáp nhập, kèm theo biên bản bàn giao.
Thực hiện cho đơn vị cấp trên (đơn vị nhận sáp nhập)
- Thu thập báo cáo tài chính cuối kỳ của tất cả các đơn vị trực thuộc hiện có tính đến ngày 31/12/2025.
- Hợp nhất số liệu theo chuẩn Thông tư 108/2025, bao gồm cả số liệu được nhận bàn giao từ các đơn vị đã sáp nhập.
- Soạn Thuyết minh Báo cáo tài chính hợp nhất, nêu rõ:
- Ngày thực hiện sáp nhập, các đơn vị tham gia.
- Phương pháp kết chuyển doanh thu, chi phí.
- Ảnh hưởng đến số liệu đầu kỳ và số liệu năm trước.
Những lưu ý quan trọng khi thuyết minh
- Phải mô tả chi tiết quy trình sáp nhập, thời gian thực hiện và các đơn vị liên quan.
- Trình bày rõ ràng số liệu được chuyển và cách tính toán kết quả hoạt động.
- Đảm bảo thông tin trong Thuyết minh phù hợp với yêu cầu của khoản 2, Điều 20, Thông tư 108/2025.
Kết luận
Theo chỉ đạo của Bộ Tài chính, đơn vị kế toán bị sáp nhập phải hoàn tất việc khóa sổ và kết chuyển doanh thu, chi phí trước khi bàn giao. Đơn vị cấp trên chỉ hợp nhất số liệu của các đơn vị còn tồn tại vào ngày 31/12/2025 và phải thuyết minh chi tiết về mọi thay đổi.
Việc nắm rõ quy trình này không chỉ giúp tuân thủ pháp luật mà còn nâng cao tính minh bạch, hỗ trợ việc ra quyết định tài chính chính xác.
Nguyễn Cúc