Nội dung chính
Đối với các đơn vị đã sáp nhập trong năm 2025, việc hợp nhất báo cáo tài chính theo Thông tư 108/2025/TT-BTC luôn gây nhiều bối rối. Bài viết dưới đây cung cấp toàn bộ quy trình, nguyên tắc chuyển doanh thu‑chi phí và yêu cầu thuyết minh để doanh nghiệp tuân thủ đúng quy định của Bộ Tài chính.
1. Vấn đề thường gặp khi tổng hợp báo cáo tài chính sau sáp nhập
Những khó khăn điển hình bao gồm:
- Không có hướng dẫn chi tiết trong Thông tư 108/2025/TT-BTC về cách xử lý các khoản doanh thu, chi phí của đơn vị bị sáp nhập.
- Công văn 1010/BTC-QLKT chỉ đề cập đến chuyển số dư tài khoản 008, chưa nói tới tài khoản doanh thu, chi phí.
- Thiếu thông tin thuyết minh rõ ràng khi lập báo cáo tài chính hợp nhất.
2. Cơ sở pháp lý quan trọng
a) Điểm a khoản 2.1 Điều 2 mục I Phụ lục 01 Công văn 1010/BTC‑QLKT (23/1/2025)
“Tất cả các nghiệp vụ kinh tế, tài chính phát sinh của đơn vị kế toán cơ sở trong kỳ kế toán cuối cùng, bao gồm cả các nghiệp vụ liên quan đến xử lý tài sản, tài chính trước khi bàn giao cho đơn vị khác phải được hạch toán đầy đủ trên sổ kế toán của đơn vị trước thời điểm khóa sổ kế toán kỳ cuối cùng …”
Điều này đồng nghĩa với việc đơn vị bị sáp nhập phải khóa sổ, lập báo cáo tài chính và báo cáo quyết toán cho kỳ cuối cùng (ví dụ 01/01/2025‑30/06/2025) và bàn giao toàn bộ số dư doanh thu, chi phí cho đơn vị nhận sáp nhập.
b) Điểm b khoản 1 Điều 20 Thông tư 108/2025/TT‑BTC
“Trong năm 2025 có phát sinh việc sáp nhập các đơn vị … báo cáo tài chính năm 2025 của đơn vị kế toán sau sáp nhập được lập cho kỳ kế toán tính từ ngày 01/01/2025 đến hết ngày 31/12/2025, đơn vị phải thuyết minh rõ sự thay đổi về quy mô hoạt động, số liệu đã nhận bàn giao trong năm 2025.”
c) Khoản 2 Điều 20 Thông tư 108/2025/TT‑BTC
“Đối với đơn vị kế toán cấp trên lập báo cáo tài chính hợp nhất, trong năm 2025 có chia tách, sáp nhập, hợp nhất thì báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025 được hợp nhất số liệu từ báo cáo tài chính của các đơn vị kế toán trực thuộc hiện có tại thời điểm kết thúc kỳ kế toán năm 2025 (31/12/2025) và đơn vị phải thuyết minh rõ về việc này.”
3. Quy trình thực hiện hợp nhất báo cáo tài chính
- Khóa sổ và lập báo cáo quyết toán cho đơn vị bị sáp nhập. Đảm bảo mọi giao dịch, bao gồm cả xử lý tài sản, đã được ghi nhận.
- Chuyển toàn bộ số dư tài khoản doanh thu và chi phí. Các tài khoản này phải “hết số dư” trên sổ của đơn vị bị sáp nhập trước khi bàn giao.
- Nhập số liệu vào báo cáo tài chính của đơn vị nhận sáp nhập. Thực hiện tính toán lại kết quả hoạt động kinh doanh cho toàn bộ kỳ (01/01/2025‑31/12/2025).
- Thuyết minh chi tiết. Trong phần Thuyết minh báo cáo tài chính hợp nhất, mô tả rõ:
- Thời gian và phạm vi sáp nhập.
- Số liệu đã nhận bàn giao (doanh thu, chi phí, tài sản, nợ).
- Ảnh hưởng đến kết quả hoạt động và vốn chủ sở hữu.
4. Lưu ý thực tiễn
- Đối với sáp nhập trong năm, đơn vị kế toán sau sáp nhập vẫn giữ số đầu kỳ và số năm trước kế thừa từ đơn vị trước khi sáp nhập. Điều này giúp duy trì tính liên tục của báo cáo tài chính.
- Việc không thuyết minh đầy đủ có thể dẫn tới phản biện của Kiểm toán nội bộ hoặc cơ quan quản lý.
- Nên sử dụng phần mềm kế toán hỗ trợ đa đơn vị để tự động tổng hợp và kiểm tra số dư.
5. Kết luận
Theo chỉ đạo của Bộ Tài chính, đơn vị kế toán cấp trên chỉ hợp nhất số liệu của các đơn vị kế toán trực thuộc hiện có vào ngày 31/12/2025 và phải cung cấp thuyết minh chi tiết về quá trình sáp nhập. Việc tuân thủ đúng các bước trên không chỉ đáp ứng yêu cầu pháp luật mà còn giúp doanh nghiệp duy trì tính minh bạch và đáng tin cậy trong báo cáo tài chính.
Bạn gặp khó khăn trong việc thực hiện? Hãy chia sẻ câu hỏi ở phần bình luận hoặc liên hệ với chuyên gia kế toán để nhận hỗ trợ cụ thể.
Nguyễn Cúc