Nội dung chính
Vấn đề thường gặp khi tổng hợp báo cáo tài chính sau sáp nhập
Doanh thu và chi phí của các đơn vị bị sáp nhập phải được chuyển toàn bộ vào báo cáo tài chính hợp nhất của đơn vị cấp trên. Đây là yêu cầu quan trọng trong Thông tư số 108/2025/TT-BTC, nhằm đảm bảo tính toàn diện và minh bạch của số liệu tài chính năm 2025.
Ngữ cảnh thực tiễn
Theo phản ánh của ông Nguyễn Văn Hưng (14/11/2025), sau khi Thông tư 108/2025/TT-BTC được ban hành, nhiều đơn vị đã hoàn thành sáp nhập và lập báo cáo quyết toán, nhưng vẫn còn mơ hồ về cách chuyển số dư doanh thu‑chi phí sang đơn vị mới.
Quy định pháp lý cốt lõi
- Điểm a, khoản 2.1, Điều 2, mục I, Phụ lục 01, Công văn 1010/BTC-QLKT (23/01/2025): Tất cả nghiệp vụ phát sinh của đơn vị kế toán cơ sở trong kỳ cuối cùng phải được hạch toán đầy đủ và khép sổ trước khi bàn giao.
- Điểm b, khoản 1, Điều 20, Thông tư 108/2025/TT-BTC: Khi có sáp nhập trong năm, báo cáo tài chính của đơn vị sau sáp nhập phải phản ánh đầy đủ doanh thu‑chi phí và giải thích thay đổi quy mô.
- Khoản 2, Điều 20, Thông tư 108/2025/TT-BTC: Đơn vị cấp trên chỉ hợp nhất số liệu của các đơn vị kế toán còn lại tại thời điểm kết thúc kỳ (31/12/2025) và phải thuyết minh chi tiết về quá trình chia tách, sáp nhập, hợp nhất.
Bước thực hiện thực tế
- Khép sổ và lập báo cáo tài chính cuối kỳ của đơn vị bị sáp nhập (ví dụ: kỳ 01/01/2025 – 30/06/2025).
- Chuyển toàn bộ số dư tài khoản doanh thu và chi phí sang đơn vị nhận sáp nhập, đảm bảo không còn dư trên sổ của đơn vị bị sáp nhập.
- Trong báo cáo tài chính hợp nhất, chỉ tổng hợp dữ liệu của các đơn vị còn tồn tại vào ngày 31/12/2025.
- Thêm phần Thuyết minh báo cáo tài chính hợp nhất, nêu rõ:
- Ngày sáp nhập, đơn vị nào được sáp nhập.
- Phương pháp chuyển đổi doanh thu‑chi phí.
- Ảnh hưởng tới số liệu đầu kỳ và số liệu năm trước.
Ví dụ thực tiễn
Giả sử đơn vị A (kế toán cơ sở) sáp nhập đơn vị B vào ngày 30/06/2025. Đơn vị B phải:
- Khép sổ tính đến 30/06/2025, lập BCTC và báo cáo quyết toán.
- Chuyển dư tài khoản doanh thu 12 000 triệu đồng và chi phí 9 000 triệu đồng sang đơn vị A.
Sau khi nhận số liệu, đơn vị A sẽ tổng hợp vào báo cáo tài chính hợp nhất năm 2025, đồng thời ghi chú trong Thuyết minh rằng doanh thu và chi phí của đơn vị B đã được chuyển vào ngày 30/06/2025.
Kết luận
Đơn vị kế toán cấp trên không cần hợp nhất báo cáo tài chính của các đơn vị đã sáp nhập sau khi chúng đã hoàn thành việc khép sổ và chuyển toàn bộ doanh thu‑chi phí. Thay vào đó, cần tập trung vào việc thuyết minh chi tiết quá trình sáp nhập và đảm bảo dữ liệu còn lại tại thời điểm 31/12/2025 là chính xác.
Áp dụng đúng các quy định trên sẽ giúp doanh nghiệp tránh rủi ro kiểm toán và tuân thủ đầy đủ các yêu cầu của Bộ Tài chính.
Nguyễn Cúc