Nội dung chính
Liên kết vùng và chuỗi cung ứng là chìa khóa giúp cà phê Việt Nam vượt qua ranh giới “cường quốc sản xuất” và bước vào giai đoạn tạo giá trị toàn cầu. Trong bối cảnh ngành cà phê đang chuyển dịch sang mô hình giá trị cao, hai miền trung của Tây Nguyên – Đắk Lắk và Lâm Đồng – đang dấn thân vào một chiến lược hợp tác mới, không chỉ để duy trì vị thế mà còn để kiến tạo một không gian giá trị quốc gia.
Đắk Lắk: Nơi khai sinh lịch sử Robusta Việt Nam
Đắk Lắk, với Buôn Ma Thuột là biểu tượng quốc gia của cà phê Robusta, đã dẫn đầu trong việc đưa Việt Nam trở thành một trong những nước sản xuất cà phê lớn nhất thế giới. Không chỉ sở hữu diện tích và sản lượng lớn, tỉnh còn xây dựng một hệ sinh thái hoàn chỉnh: từ nguồn nguyên liệu, các doanh nghiệp chế biến, mạng lưới xuất khẩu đến các sự kiện văn hoá như Lễ hội Cà phê Buôn Ma Thuột.
Hiện nay, khi Robusta Việt Nam đang được định vị lại ở phân khúc chất lượng cao và đặc sản, Đắk Lắk không chỉ là nguồn cung nguyên liệu mà còn là điểm tựa cho quá trình chuyển dịch chuỗi giá trị, hướng tới tiêu chuẩn bền vững và giá trị văn hoá.
Phó Chủ tịch Ủy ban Nhân dân tỉnh Đắk Lắk, Nguyễn Thiên Văn, nhấn mạnh: “Đắk Lắk là nôi của Robusta, có tiềm năng trở thành biểu tượng mới của ngành cà phê toàn cầu khi chất lượng, tính bền vững và giá trị văn hoá ngày càng được quốc tế công nhận.”
Lâm Đồng: Cực tăng trưởng của cà phê giá trị cao
Lâm Đồng đang vươn lên như một trung tâm mới trong cấu trúc phát triển hiện đại của cà phê Việt Nam. Từ một vùng trồng truyền thống, tỉnh đã chuyển mình thành khu vực sản xuất‑chế biến‑xuất khẩu cà phê chuẩn giá trị cao, đặc biệt là các giống Arabica và Robusta chế biến ướt.
Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng, Phan Nguyễn Hoàng Tân, sau khi hợp nhất các vùng trồng trọng điểm, diện tích cà phê của tỉnh đã lên tới 325.300 ha (44% tổng diện tích quốc gia) và sản lượng 974.100 tấn, chiếm 48,3% tổng sản lượng Việt Nam trong niên vụ 2024‑2025. Dự báo niên vụ 2025‑2026, diện tích sẽ vượt 328.000 ha, sản lượng trên 1 triệu tấn, chiếm tới 58% tổng sản lượng quốc gia.
Điểm mạnh của Lâm Đồng không chỉ nằm ở quy mô, mà ở cách tổ chức lại sản xuất: hơn 22.700 ha được canh tác theo công nghệ cao, 5 vùng sản xuất công nghệ cao (gần 1.750 ha) trong đó 3 vùng đã được công nhận. Đồng thời, tỉnh đang triển khai hệ thống truy xuất nguồn gốc, dữ liệu đất đai và nền tảng số cho nông dân, đáp ứng yêu cầu khắt khe của thị trường EU, đặc biệt là quy định EUDR (European Union Deforestation Regulation).
Lâm Đồng đang xây dựng hình ảnh “vùng nguyên liệu lớn” chuyển thành “điểm đến cà phê đặc sản và xanh” với các giống như Arabica Cầu Đất, Bourbon Di Linh, Robusta ướt Bảo Lâm, kết nối sâu hơn với người tiêu dùng châu Âu quan tâm đến terroir – yếu tố tự nhiên và con người tạo nên bản sắc riêng của nông sản.
Từ hai cực mạnh tới tầm nhìn quốc gia
Khi Đắk Lắk giữ vai trò lịch sử và là trụ cột của Robusta, còn Lâm Đồng dẫn đầu trong phân khúc Arabica và các sản phẩm bền vững, hai miền sẽ tạo ra một “không gian giá trị quốc gia” mạnh mẽ. Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng, Phan Nguyễn Hoàng Tân, yếu tố then chốt không phải mở rộng diện tích mà là tổ chức lại không gian sản xuất theo chuẩn giá trị.
Tiến sĩ Phạm S, chuyên gia nông nghiệp Tây Nguyên, khẳng định: “Lợi thế lớn nhất của cà phê Việt Nam không nằm ở việc một địa phương tự xưng là ‘thủ phủ’, mà ở khả năng liên kết các trung tâm sản xuất thành một cấu trúc giá trị thống nhất.”
Như vậy, khi Đắk Lắk và Lâm Đồng đồng hành, liên kết vùng và chuỗi cung ứng sẽ đưa cà phê Việt Nam vượt qua ranh giới “cường quốc sản xuất” và vươn lên vị thế quốc gia kiến tạo giá trị trong chuỗi cung ứng toàn cầu.